Stadsgehoorzaal Grote Zaal
za 16 september 2017 20:15
Bestellen

Een mooiere opening van het seizoen kan niet, want de Zweedse sopraan Susanna Andersson zingt Das himmlische Leben, het lied vol heerlijkheden uit Des Knaben Wunderhorn dat Gustav Mahler gebruikte als finale van zijn Vierde symfonie. En dat is nog lang niet alles: in deze 75 minuten zonder pauze toont Susanna Andersson haar vocale virtuositeit ook in Sibelius indrukwekkende  symfonisch natuurgedicht Luonnotar, uit het Finse nationale epos Kalevala. Het concert begint met een korte orkestproloog van componist-dirigent-verzetsman Jan van Gilse (1881-1944) waarvan je meteen zegt: waarom kennen wij dit niet?     

Voor de Nieuwe Philharmonie Utrecht strekt de historische uitvoeringspraktijk zich uit tot in de twintigste eeuw en daarmee onderscheidt het zich van andere orkesten die streven naar stijlgetrouwe uitvoeringen. Eerder liet de NPU nieuw licht schijnen op Brahms en Wagner. Mahlers Vierde Symfonie is zijn meest ‘hemelse’. Gespeeld op darmsnaren zou dat buitenaardse klanken kunnen oproepen.  Johannes Leertouwer deed intensief onderzoek naar de interpretatie van Mahler IV door Willem Mengelberg. Niet alleen speelt het orkest op darmsnaren, zoals dat ook gebruikelijk was aan het begin van de twintigste eeuw toen de symfonie onder leiding van de componist voor het eerst in Nederland klonk, maar ook gebruikt de NPU het materiaal van toen; zowel de partituur als de partijen van Mengelberg zelf werden gekopieerd voor deze uitvoering.

 

Van Gilse Prologus Brevis | Sibelius Luonnotar | Mahler Symfonie nr. 4

Inleiding
Voorafgaand aan dit concert vindt een inleiding plaats. De inleiding is gratis, maar reserveren is verplicht. Tijdens het bestellen van kaarten kunt u direct ook reserveren voor de inleiding.

'Het grootste compliment dat je een musicus kunt maken geldt Johannes Leertouwer: hij verdwijnt in de muziek.' -Elmer Schönberger, Vrij Nederland-

'Leertouwer verdient elke denkbare hommage.' -Roland de Beer, De Volkskrant-

'...Susanna Andersson was if anything even more impressive, with her gloriously beautiful soubrette timbre, light in colour yet full and firm, offering superb accuracy and solidity in the high lying tessitura, and equal commitment to diction and characterisation...' -Cappricciomusic.blogspot.se-

Lees hier de uitkomst van Johannes Leertouwers onderzoek speciaal voor dit concert.

‘Op zondag 23 oktober 1904 dirigeerde Gustav Mahler, op uitnodiging van chef-dirigent Willem Mengelberg, het Concertgebouw Orkest in zijn Vierde symfonie. In een brief aan zijn vrouw looft Mahler de kwaliteit van de uitvoeringen. (Op Mengelbergs suggestie werd het werk twee keer gespeeld: voor en na de pauze.) Ik werd getroffen door Mahlers omschrijving van het spel van het orkest: ‘Das Orchester spielt die Vierte (…) mit einer entzückende Reinheit.’

Na bestudering van Mengelbergs partituur en opname ben bevestigd in mijn opvatting dat het gebruik van darmsnaren (‘kale’ darm voor de bovenste twee en omwonden darm voor de laagste twee snaren voor elk strijkinstrument in het orkest) zijn intenties, waarvan gedocumenteerd is dat ze heel dicht bij de intenties van de componist zelf lagen, zeer ten goed komt aan de door Mahler zo gewaardeerde puurheid van de orkestklank. Toen ik als student viool aan het Conservatorium van Amsterdam het voorrecht had om enkele jaren in het concertgebouw orkest te mogen remplaceren, in de tachtiger jaren van de vorige eeuw, vergiste ik mij een keer en nam ik per ongeluk mijn viool met darmsnaren mee naar een repetitie van een Mahler-symfonie voor een Kerstmatinee. Ik was bevreesd voor afkeurende reacties van de orkestleden, maar tot mijn verrassing kwamen verschillende collega’s naar me toe om te zeggen dat ze zich de tijd nog herinnerden dat het gebruik van darmsnaren vanzelfsprekend was in het orkest.

Zo snel vergeten we onze eigen geschiedenis. Wij associëren darmsnaren met barok- en eventueel klassiek-repertoire, terwijl de werkelijkheid is dat tot aan de eerste wereldoorlog het gebruik van darmsnaren de norm was, ook bij Mahler. Pas in de loop van de twintigste eeuw verdrong de metalen snaar de darmsnaar. Het verlies aan kleur en karakter nam men voor lief, omwille van de grotere kracht en bedrijfszekerheid. In Nederland klonk na de tweede wereldoorlog nooit meer een Mahler-symfonie op darmsnaren. Dat willen we met dit concert veranderen.’

Stadsgehoorzaal Grote Zaal
za 16 september 2017 20:15
Bestellen

Inclusief

  • (Pauze)drankje
  • Garderobe
  • Programmaboekje

Extra opties (te kiezen in bestelproces)

  • Borrelplankje
  • Inleiding
  • Zoet bij de koffie

gouden rang

Normaal € 36,00

1e rang

Normaal € 30,00
CJP € 27,50

2e rang

Normaal € 23,00